De Amerikaanse Ambassade in Athene, Griekenland, bevindt zich in een verlatenheid. Enkele vlaggen, waaronder de Griekse en Europese, wapperen voor het beige gebouw dat omringd is door imposante hekken. Een drukke straat grenst aan het gebouw, waar oversteken bijna onmogelijk lijkt. Tussen dit alles staan tien politiewagens strategisch opgesteld, hun aanwezigheid vormt een obstakel voor het zicht op de ambassade vanaf de weg.

Boven het geraas van auto’s en motoren wapperen Palestijnse vlaggen in de zonnige lucht. Als je goed luistert, kun je tussen de geluiden van het verkeer door juichkreten en geschreeuw opvangen. De politieagenten lijken zich voor te bereiden, wetende dat de rustige scène binnen enkele minuten zal transformeren naar iets compleet anders. Geleid door het geluid van gejuich en geschreeuw, naderen we een groot spandoek waarachter een jonge vrouw met behulp van een megafoon een verhaal vertelt in het Grieks. We wenden ons tot een toeschouwer die ons de vertaling geeft: “Dames en heren, de mars naar de Amerikaanse ambassade begint nu. Laten we allemaal achter het spandoek gaan staan en de straat op gaan.”

“Door de oorlog tussen Israël en Hamas is het onveilig in de Palestijnse gebieden. De kleurcode van het reisadvies is rood voor Gaza en de Westelijke Jordaanoever (behalve Oost-Jeruzalem). Wat uw situatie ook is: reis er niet heen. Het is er te gevaarlijk. De Nederlandse ambassade kan u niet helpen als u in de problemen komt.” (Ministerie van Buitenlandse Zaken, 2023)

Geschiedenis

Het conflict in Palestina gaat decennia terug en is geworteld in de complexe geschiedenis van het Midden-Oosten. De staat Israël werd in 1948 opgericht, wat leidde tot de verdrijving van een groot aantal Palestijnen uit hun huizen. Deze actie, bekend als de Nakba, markeert het begin van een langdurig en gewelddadig conflict tussen Israëli’s en Palestijnen. Zowel de Israëli’s als de Palestijnen hebben diepe historische en religieuze wortels in Palestina.

Vanuit Palestijns perspectief vertegenwoordigt de Nakba een pijnlijk keerpunt, waarbij honderdduizenden Palestijnen werden verdreven of vluchtten uit hun huizen tijdens de oprichting van de staat Israël. Deze gebeurtenis heeft geleid tot een diepgaand gevoel van onrecht en verlies, dat tot op de dag van vandaag voortleeft in de Palestijnse gemeenschappen.

Vanuit Israëlisch perspectief is de oprichting van de staat Israël in 1948, na eeuwen van diaspora en vervolging, met als dieptepunt de Holocaust, een essentiële stap voor de nationale veiligheid en zelfbeschikking van het Joodse volk.

Sindsdien zijn er meerdere oorlogen en opstanden geweest, waaronder de bekende intifada’s (Palestijnse opstanden tegen de Israëlische bezetting) (Amnesty International, 2023; Human Rights Watch, 2023). De regio is altijd al een kruispunt geweest van culturen, geloven en geopolitieke belangen, wat heeft bijgedragen aan een voortdurende cyclus van geweld en wanhoop voor beide gemeenschappen (Reuters, 2024).

Op 7 oktober 2023 voerde Hamas een terroristische verrassingsaanval uit op Israël vanuit Gaza. Israël reageerde met wekenlang durende bombardementen op de Gazastrook om in november 2023 een grondoffensief te starten met als doel de totale overwinning op Hamas en het opsporen van de gijzelaars. Deze escalatie van het conflict tussen Israël en Palestina heeft geleid tot een humanitaire crisis in Gaza, waarbij duizenden mensen, waaronder vele onschuldige burgers, het slachtoffer zijn geworden van geweld en bombardementen.

Palestijnen blijven internationale steun zoeken voor erkenning van hun rechten, inclusief het recht op zelfbeschikking en een einde aan de Israëlische bezetting. Momenteel erkennen 144 van de 193 lidstaten van de Verenigde Naties Palestina. Nederland erkent Palestina niet (Reuters, 2024).

Wereldwijde protesten

De Verenigde Staten, traditioneel een sterke bondgenoot van Israël, hebben miljarden dollars aan militaire hulp aan Israël verstrekt. Deze steun heeft geleid tot aanzienlijke kritiek, zowel binnen als buiten de VS, waarbij tegenstanders beweren dat deze hulp bijdraagt aan de voortzetting van de bezetting en de onderdrukking van Palestijnen. Deze kritiek heeft de solidariteitsbeweging verder aangewakkerd en versterkt.

Ook in Europese landen zoals Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk hebben duizenden mensen deelgenomen aan protestmarsen en bijeenkomsten om hun steun voor het Palestijnse volk te tonen. Deze protesten benadrukken de groeiende kloof tussen de officiële standpunten van veel westerse regeringen en de publieke opinie in diezelfde landen.

Academische instellingen spelen eveneens een cruciale rol in de solidariteitsbeweging voor Palestina. Universiteiten zijn overspoeld met sit-ins, demonstraties, kampementen en hongerstakingen. Elke dag sluiten nieuwe universiteiten zich aan bij de mobilisatie, waarbij arbeiders en professoren zij aan zij staan met de studenten.

Nederland

Ook in Nederland vonden de afgelopen weken massale protesten plaats tegen de oorlog in Gaza. Maya Wind, een Joods-Israëlische wetenschapper, steunt de studentenprotesten. Zij is antropologe en heeft onderzoek gedaan naar de rol van Israëlische universiteiten in het Israëlisch-Palestijnse conflict. En die is groot. “In Israël worden universiteiten beschouwd als de levensader van het Israëlische leger,” zegt Wind. Volgens de antropologe dragen alle Israëlische universiteiten medeverantwoordelijkheid voor wat zij beschrijft als een ‘bezettingsregime’. Israëlische campussen zijn bijvoorbeeld betrokken bij de ontwikkeling van nieuwe wapens zoals drones, in samenwerking met het leger. Die worden vervolgens ingezet bij de onderdrukking van de Palestijnen.” Wind vindt dat Nederlandse instellingen die samenwerken met Israëlische partners zich daardoor medeplichtig maken aan de schending van Palestijnse mensenrechten.

Arabist Jan Jaap de Ruiter, Nederlandse wetenschapper aan de Universiteit van Tilburg, vindt het zorgelijk dat in Nederland steeds meer samenwerkingen met Israëlische onderzoekers worden stopgezet. Lezingen worden afgezegd, publicaties worden ingetrokken. Ook samenwerkingen die helemaal niets met het conflict te maken hebben. “Universiteiten in elk land opereren onder invloed van de staat,” aldus De Ruiter. Ook Nederlandse universiteiten zijn afhankelijk van financiering door de overheid. Daarnaast komt het vaak voor dat wetenschappelijk onderzoek wordt gefinancierd door het bedrijfsleven. “Als we besluiten om Israëlische universiteiten te boycotten, zouden we dan ook de samenwerking met universiteiten in Turkije, Hongarije of China moeten stopzetten?”

Ambassade van de Verenigde Staten Athene 26 april 2024 18.30 uur

Op 26 april 2024 vond er een grote demonstratie plaats bij de Amerikaanse ambassade in Athene, georganiseerd door de studentenbonden van Athene. De demonstranten toonden hun solidariteit met de Amerikaanse studenten.

Dimitra Kokla, voorzitter van de Sociologie Studentenbond van de Universiteit van Athene, sprak namens de demonstranten: “Wij groeten de studenten die in steeds meer staten hun mobilisaties voortzetten en uitbreiden, en hun volledige solidariteit tonen met het Palestijnse volk door te roepen ‘vrijheid voor Palestina’, ‘stop de genocide’, ‘Wij eisen banen, geen bommen, geld voor gezondheidszorg en onderwijs, niet voor fregatten naar Arabië, en de sluiting van militaire bases. We willen de moorddadige as Griekenland-Cyprus-Israël-Egypte doorbreken.” Ze sloot af met de woorden: “Broeders en zusters, studenten in Amerika, wij staan aan jullie kant! Vrij Palestina!”

Een jonge student, staande met meerdere borden met daarop leuzen als “Free Palestine” en “Human Rights before Politics” vertelt: “Het is onaanvaardbaar dat Israël, met steun van de Verenigde Staten en Europa, betrokken is bij acties die resulteren in genocide op de Palestijnen. Wij moeten ons solidair opstellen met de Palestijnse burgers en hen helpen in hun strijd voor gerechtigheid en menselijkheid.”

Eén van de demonstranten, die graag anoniem blijft vanwege zijn eigen veiligheid, vertelde dat de aanpak van de autoriteiten om de controle en orde te behouden juist meer wanhoop veroorzaakt onder studenten en demonstranten vanwege de agressiviteit die daarbij komt kijken. “We bereiden ons vaak voor op confrontaties met de autoriteiten, waarbij sommige demonstranten motorhelmen dragen ter bescherming. Dit soort voorbereidingen toont de ernst en het gevaar van de situatie, waarbij demonstranten vaak het risico lopen gewond te raken. Soms voegen zich hooligans bij de protesten die stenen of molotovcocktails gooien. Dit lokt een reactie van de autoriteiten uit. Soms organiseren de autoriteiten zelfs aanvallen om hun acties te rechtvaardigen.” De demonstrant wijst naar een aantal grote mannen die veel bescherming dragen en gewapend zijn. “Die agenten hebben een slechte reputatie, vooral degenen in groene uniformen. Ze zijn eigenlijk geen echte politieagenten, maar vaak wel agressiever. Ze slaan meestal willekeurige mensen zonder specifieke reden. Deze gewelddadige aanpak van de groene uniformen zorgt voor veel angst en onzekerheid onder de bevolking. Ze vallen onder de ‘Greek MATS’. Op YouTube zijn video’s te zien waarin ze mensen slaan, inclusief een oude man die werd gedood. Ze handelen naar bevelen, en dit soort beelden verspreidt zich snel, waardoor de woede en vastberadenheid onder de demonstranten toenemen.”

Dit soort provocaties maakt het moeilijk om vreedzaam te demonstreren en ondermijnt de legitimiteit van de protesten in de ogen van sommigen. “De normale demonstranten hier zwaaien voornamelijk met vlaggen en steken vuurwerk af. Onze grootste kracht ligt echter in onze aantallen, hoewel de media dit zelden laten zien. Het gebrek aan media-aandacht voor deze protesten ondermijnt de zichtbaarheid van onze strijd en de ernst van de situatie. Het is belangrijk om het woord te verspreiden over de waarheid,” vertelt de demonstrant die anoniem wenst te blijven.

Station Zwolle 15 mei 2024 18.00 uur

De Palestijnse gemeenschap in Nederland, vertegenwoordigd door organisaties zoals PGNL en Sitin4Palestine, riep op tot een nationale actie op stations in Nederland op woensdag 15 mei, op deze dag wordt de Nakba herdacht. Het doel was om aandacht te vragen voor de omstandigheden waarin de bewoners van Palestina zich bevinden.

Eén van de organisatoren, Lana, zelf van Palestijnse afkomst, vertelt: “Ik wilde zelf iets doen, kon niet passief blijven toekijken. Het was ondraaglijk. Dus besloot ik actie te ondernemen voor mijn eigen land. Ik wilde iets doen voor ons land, om meer mensen bewust te maken. Als organisatoren streven we altijd naar vreedzame protesten. Met deze sit-in ontmoeten we mensen vanuit allerlei verschillende plaatsen. Dan komen ze naar ons toe en geven we hun informatieve flyers. Op die manier verspreiden we de waarheid.”

Een oudere vrouw genaamd Hasna vertelt dat zij zelf geboren is in Palestina en als klein kind gevlucht is naar Israël met haar ouders. Samen met haar Palestijnse man hebben ze toen hun leven opgebouwd te midden van de tumultueuze geschiedenis van het Midden-Oosten. “Toen de oorlog in Syrië uitbrak, werden we gedwongen ons thuisland te ontvluchten. Onze toekomst werd plotseling onzeker, onze dromen verstoord. Het nieuws vanuit Palestina raakt me diep. Elke ochtend kijk ik naar de berichten en zie ik hoe kinderen onschuldig worden weggerukt uit het leven, hoe families worden gedwongen om te vluchten uit hun huizen, hun gemeenschappen vernietigd door het conflict. Het is hartverscheurend en onrechtvaardig. Ik vraag me af waarom de wereld zwijgt, waarom landen die pleiten voor mensenrechten in andere delen van de wereld hier hun ogen sluiten. Palestina staat alleen, omringd door onrecht en bezetting, terwijl de internationale gemeenschap grotendeels stil blijft.”

Het protest trekt de aandacht van voorbijgangers; sommigen keken vluchtig terwijl ze verder renden naar hun treinen, terwijl anderen aan de zijkant toekeken om te zien en te luisteren naar welk verhaal de demonstranten wilden vertellen.

Eén van de toeschouwers vertelt: “Ik hecht veel waarde aan dit onderwerp. Als ik eerder had geweten, was ik direct gekomen en had ik echt plaatsgenomen om erbij te zijn. Israël definieert zijn grenzen, maar overschrijdt deze herhaaldelijk zonder rekening te houden met Palestina, dat net zoveel recht heeft om daar te wonen. Ik ben van mening dat er een vreedzame oplossing mogelijk moet zijn, maar de huidige aanpak zal niet werken. Daarom sta ik volledig achter Palestina en hoop ik dat deze boodschap aankomt bij de Nederlandse overheid. Wellicht kan er minder financiering naar Israël gaan, gezien Nederland daar deel van uitmaakt. Laten we hopen dat we hierin verandering kunnen brengen.”

Zo’n dertigtal demonstranten uitten hun bezorgdheid met luid gezang en geklap. Na twee minuten stilte ter nagedachtenis aan alle overledenen werd er tot het einde van het protest herhaaldelijk één leus gescandeerd: “The people united will never be defeated”, het verenigde volk zal nooit worden verslagen.

Ambassade van de Verenigde Staten Athene 26 april 2024 20.30 uur

De rust keert terug voor de ambassade in Athene. Het is twee uur later en het is of er niets is gebeurd, afgezien van lege blikjes en een achtergebleven spandoek. De politie is verdwenen en behalve deze twee journalistieke studenten, is er geen media-aandacht geweest.

Toch zijn deze demonstraties niet tevergeefs. Zoals Kokla al vertelde: ze helpen omdat ze publieke aandacht trekken en steun genereren voor de Palestijnse zaak. Door deze acties worden de verhalen gehoord en erkend. Hoewel ze vaak klein van opzet zijn, hebben ze een grote impact. Ze dienen als krachtig symbool van verzet en oproep tot gerechtigheid. Door zichtbaar te zijn en onze stem te laten horen, kunnen we bijdragen aan een wereld waarin de rechten van alle mensen worden gerespecteerd en beschermd. Het is een kleine stap die kan leiden tot grote veranderingen.